Een Romeinse stad in Belgisch Limburg
Tongeren mag zich met enige rust de oudste stad van België noemen. De Romeinen vestigden hier rond 15 voor Christus de nederzetting Atuatuca Tungrorum, een knooppunt aan de heerbaan tussen Boulogne en Keulen. Onder het stratenpatroon van vandaag liggen nog grote stukken Romeinse infrastructuur — riolering, badhuizen, het oorspronkelijke forum.
De stad telt nu zo'n 31.000 inwoners en ligt in het zuiden van Belgisch Limburg, op een halfuur rijden van Maastricht en Hasselt. Wie van geschiedenis, architectuur en antiek houdt, vindt hier een bestemming die uitstekend te combineren is met een weekend Limburg of een korte trip vanuit Maastricht.
Het Gallo-Romeins Museum
Het Gallo-Romeins Museum aan de Kielenstraat is in 2011 uitgeroepen tot Europees Museum van het Jaar. Het vertelt de geschiedenis van de regio van de prehistorie tot de val van het Romeinse Rijk, met een verzameling die onder de Lage Landen tot de top behoort. Romeinse bronzen, mozaïeken, glaswerk, en een gereconstrueerd Romeins legerkamp van vier meter hoog.
Reken twee uur. De entree in 2026 is 11 euro voor volwassenen, gratis tot 18 jaar. Het museum is dicht op maandagen. Vraag bij de balie naar het audiogids-pad — de keuze tussen 'snel rondje' (45 minuten) en 'volledig parcours' (2 uur) maakt veel verschil voor wie met kinderen reist.
De Onze-Lieve-Vrouwebasiliek
De basiliek midden in het centrum heeft een geschiedenis die teruggaat tot de vierde eeuw. De huidige gotische bouw stamt uit de dertiende tot zestiende eeuw; de toren is 64 meter hoog. Bijzonder is dat onder de basiliek een hele archeologische zone bewaard is — vier eeuwen vroegere bouwfases, deels Romeins, op vijf meter onder de huidige vloer. Je kunt deze ondergrondse zone bezoeken tijdens speciale rondleidingen (zaterdag, 9 euro, reservering nodig).
De basiliek bezit ook een merkwaardige Schat: een collectie liturgische voorwerpen, reliekschrijnen en gewaden uit de twaalfde tot achttiende eeuw, in een eigen schatkamer ondergebracht. Wie van middeleeuwse goudsmeedkunst houdt, vindt hier een stilteplek waar weinig bezoekers komen.
De grote antiekmarkt
Op zondagochtend transformeert Tongeren. Vanaf zes uur in de ochtend worden de straten rond de Veemarkt, Lakenmakersstraat en Kloosterstraat gevuld met meer dan 350 antiekhandelaren — de grootste en oudste antiekmarkt van de Benelux. Hij bestaat al sinds 1988.
De markt loopt door tot een uur of dertien. Wat je vindt, varieert van industrieel design uit de jaren vijftig tot achttiende-eeuws meubilair, en van Vlaamse keramiek tot oude landkaarten. De prijzen zijn niet altijd zacht — Tongeren is een serieuze antiekmarkt, geen vlooienmarkt — maar er valt wel te onderhandelen. Kom vroeg voor de échte vondsten; veel handelaren onder elkaar doen al om zes uur de eerste deals.
Voor wie geen koper of verkoper is, blijft het een fijne ochtendwandeling. Reken op een drukke maar gezellige sfeer, met cafés die de hele ochtend ontbijt en koffie serveren.
Praktisch — eten, slapen, vervoer
Voor lunch en diner: 't Pakhuys aan de Maastrichterstraat is een vaste klassieker (Frans-klassiek, terras op de binnenkoer). Voor iets eigentijdser: Magis (één Michelinster, lunchformule onder 60 euro) of Brasserie La Romana voor pasta en pizza op een rustig plein.
Tongeren heeft één bekend hotel — het Eburon Hotel in een gerestaureerd 18e-eeuws klooster. Verder zijn er vooral B&B's. Reken op 100 tot 160 euro per nacht.
Met de trein vanaf Brussel-Zuid ben je in 1u30 in Tongeren met een overstap in Hasselt of Luik. Vanaf Maastricht is het 25 minuten met de auto. Veel bezoekers combineren Tongeren met Hasselt (jenever, museum) of het Nationaal Park Hoge Kempen voor een fietstocht.