Een dam met een leeuw
Aan de westrand van de Hoge Venen, tussen Verviers en Eupen, ligt de stuwdam van de Gileppe. Het is de oudste stuwdam van België — gebouwd tussen 1869 en 1875 — en in zijn tijd één van de grootste van Europa. Het meer dat erachter ontstaat, is 1,3 kilometer lang en houdt 26 miljoen kubieke meter water vast. Het werd aangelegd om de drinkwatervoorziening van Verviers veilig te stellen, een wolproductiestad waar de industrie veel water vroeg.
Wat de Gileppe-dam onderscheidt van andere stuwdammen: bovenop de muur staat sinds 1878 een bronzen leeuw van 13,5 meter hoog en 130 ton zwaar — een monumentaal beeldhouwwerk van Antoine Bourdelle. De leeuw symboliseert de Belgische industriële kracht en is van verre zichtbaar over het meer.
De toren en het uitzicht
Naast de dam zelf staat een uitkijktoren van 78 meter, geopend in 1976. Hij heeft op de bovenste verdieping een rondom-uitkijkplatform dat over het meer, de dam, de Hoge Venen en (op heldere dagen) tot Eupen kijkt. Een lift brengt je in een minuut naar boven; vijf euro entree (in 2026), gratis voor kinderen tot 6 jaar.
Op de tweede verdieping is een kleine tentoonstelling over de geschiedenis van de dam, de aanleg, de oude foto's van Verviers en de rol van het stuwmeer in de regionale watervoorziening. Beperkt maar interessant voor wie van industriële geschiedenis houdt.
Op de begane grond van de toren is een restaurant-brasserie (open vanaf 11:00) en een terras dat in mooie weken tot laat in de avond bezet is. Lunch met uitzicht over het meer kost rond de 25 euro per persoon.
Wandelen rondom het meer
Een populaire tocht is de rondwandeling om het Gileppe-meer: 12 km, vlak tot licht heuvelend, drie tot vier uur in een gemoedelijk tempo. Het pad volgt grotendeels de waterkant en gaat door beschermd bos van het Domeinaal Park Hertogenwald — meer dan 7.000 hectare aaneengesloten bosgebied dat doorloopt tot in de Hoge Venen.
Midden op de wandeling kruis je een houten brug over een inhammend stukje water — een goede picknickplek. Onderweg passeer je twee uitkijkpunten over het meer, en in juni en juli zijn er bessenstruiken (bramen) langs de paden. Voor kinderen vanaf zeven jaar prima te doen.
Wie korter wil, doet de halve tocht: 6 km lus langs de oostzijde, twee uur. Voor langere lussen sluit het Gileppe-pad aan op het GR-routenet — vanaf de Gileppe-toren kun je in een dag naar Baraque Michel in de Hoge Venen wandelen (15 km). Goed kaartmateriaal aan de toren-balie of via Visit Ostbelgien.
Combineren — Eupen, Hertogenwald, Hoge Venen
Eupen ligt op 10 km en is de hoofdstad van de Duitstalige gemeenschap van België. Een goede combinatie voor een halve dag: de Sint-Nicolaaskerk, het Schloss Libermé en de Eupener oude stad. Voor wie wat ongebruikelijks zoekt: het Tag-Museum (over de geschiedenis van de Duitstaligheid in België) is een rustig en informatief halfuur.
Het Hertogenwald-bos zelf is groot genoeg voor een hele vakantie. Vanaf de Gileppe-dam vertrekken zes verschillende bewegwijzerde wandelroutes (rood, blauw, geel, groen, paars, oranje) tussen 4 en 16 km. Het bos is ook geliefd bij mountainbikers en ruiters; aparte paden voor hen.
De Hoge Venen liggen op 8 km — een logische volgende dag. Botrange, Baraque Michel en Mont Rigi zijn de drie hoofdstartpunten. Combineer een dag Hoge Venen met een dag Gileppe en je hebt het natuurzwaartepunt van Oost-België in twee dagen behapt.
Praktisch en seizoenen
Met de auto vanaf Brussel: 1u45 via Luik en de E40. Vanaf Maastricht of Aken zit je in een uur. Parkeren bij de toren is gratis. Met openbaar vervoer is het lastiger — bus 723 van TEC verbindt Verviers met de Gileppe-dam, maar slechts vier keer per dag.
Seizoen: het hele jaar door open. De toren is dicht in december en januari; de wandelroutes zijn altijd toegankelijk. Mei tot oktober is voor de wandelingen het mooist. In de winter is het meer soms gedeeltelijk dichtgevroren — een spectaculair beeld bij heldere vorst.
Voor een halve-dag bezoek (toren plus korte wandeling) reken je drie tot vier uur. Voor een hele dag (toren, ronde rond het meer, lunch in het brasseriegebouw) zes tot zeven uur. Combineer met Eupen en je hebt een volle dag goed gevuld.