De laatste paardenvissers ter wereld
Op het strand van Oostduinkerke vinden ze nog plaats: de paardenvissers — mannen die op grote Brabantse trekpaarden door de branding lopen om garnaal te vangen. Het is een traditie van meer dan vijfhonderd jaar, ooit beoefend in heel Vlaanderen, Nederland, Frankrijk en zuidelijk Engeland. Vandaag is Oostduinkerke de enige plek ter wereld waar dit nog systematisch gebeurt.
De paardenvisserij staat sinds 2013 op de UNESCO-lijst van immaterieel werelderfgoed van de mensheid. Twaalf vissersfamilies houden de traditie levend; ze gaan tussen mei en september verschillende keren per week naar het strand. Een spectaculaire en uniek moment voor wie aan de Belgische kust verblijft.
Hoe het werkt
De visser zit op een Brabants trekpaard van 700 tot 900 kilo, een ras dat oorspronkelijk werd gefokt voor zware veldarbeid. Achter het paard hangen twee netten — sleeplijnen die zo'n vier meter breed zijn en op de zeebodem slepen. Het paard loopt door water dat tot zijn borst komt; de visser gaat naast hem mee, vaak op een paardenrug zodat hij in het water beter overzicht houdt.
Na een sleep van een halfuur worden de netten boven het water getrokken. De vangst — voornamelijk grijze garnaal, maar soms ook strandkrabben en zelfs platvisjes — wordt in twee manden aan weerszijden van het paard verzameld. Op een goede dag vangt een paardenvisser tussen 5 en 15 kilo garnaal.
De vissers gaan altijd in groepjes van twee tot vijf — voor de gezelligheid, maar ook omdat een paardenvisser bij hoog water of sterke stroming hulp nodig kan hebben. Het werk is fysiek zwaar; veel vissers hebben de traditie sinds hun jeugd in de familie.
Wanneer kun je ze zien?
De paardenvissers vissen alleen bij eb en alleen tussen mei en september. Het exacte moment hangt af van het getij, dus controleer vooraf de getijdentabel. Meestal vindt de visserij plaats twee uur voor laagwater, en duurt zij tot een uur na laagwater — een venster van drie tot vier uur waarin het strand toegankelijk is en het water laag genoeg.
De toeristische dienst van Oostduinkerke publiceert wekelijks de visdagen op haar website (visit-oostduinkerke.be) en op een bord aan het strand. In juli-augustus is er meestal drie tot vier dagen per week visserij; in mei, juni en september minder vaak.
De vissers vertrekken meestal vanaf het strand in Oostduinkerke-Bad, ter hoogte van het Astridplein. Wie er een uur voor het begin is, ziet ook hoe de paarden worden opgetuigd — een zeker zo interessant moment als de visserij zelf.
Elke laatste zondag van juni vindt de Garnaalfeesten plaats — een groot lokaal feest met paardenvisser-stoet, garnaal-degustaties en muziek. Vooraf reserveren in de regio is dan aan te raden.
Het Visserijmuseum NAVIGO
In het centrum van Oostduinkerke ligt het Nationaal Visserijmuseum NAVIGO — vernieuwd in 2018 — dat de geschiedenis van de Belgische zeevisserij vertelt. Niet alleen de paardenvisserij, maar ook de oude IJslandvaart (de Belgische schepen die tot in de jaren zestig op kabeljauw bij IJsland visten), de garnaalvisserij vanuit Oostende en Zeebrugge, en de huidige duurzame visserij.
Het museum heeft veel kindgerichte interactieve onderdelen, een originele vissersboot uit 1942 die je binnen kunt bezoeken, en een mooie tentoonstelling over de paardenvisserij met aandacht voor de techniek én de mensen. Reken anderhalf tot twee uur. Entree in 2026: 11 euro voor volwassenen, 6 euro voor kinderen 6-12.
De combinatie 'museum 's ochtends, paardenvisserij 's middags' (afhankelijk van de getijden) maakt voor families een goed gevulde dag.
Garnaal eten — versgevangen
De garnaal die de paardenvissers vangen, wordt grotendeels lokaal verkocht. Op de oude vissersmarkt van Oostduinkerke (donderdagochtend, op het Marktplein) staan vaak één of twee paardenvissers met hun verse vangst. Reken op 22 tot 28 euro per kilo voor pure pelzen verse garnaal — duur, maar het beste wat je in België kunt vinden.
Voor wie zelf niet wil pellen: de restaurants in Oostduinkerke bereiden de paardenvis-garnaal in verschillende vormen. Garnaalkroketten (klassiek), garnaalcocktail, gestoofde garnaal in tomatensaus. Aanbevolen: Estaminet 't Vlaemsch in Oostduinkerke-dorp, of Restaurant De Peerdevisscher aan het strand.
In juli-augustus organiseert de toeristische dienst soms 'garnaal-pelles' — workshops waar je leert hoe je garnaal pelt en wat je met de schalen kunt. Een sympathiek gratis halfuur voor wie van traditioneel ambacht houdt.