De badplaats die de tijd stilzette
De Haan is een uitzondering op de Belgische kust. Waar bijna alle andere badplaatsen in de twintigste eeuw torenflats kregen die het strand benauwden, bleef De Haan laag. Dat is geen toeval. In 1889 verleende de Belgische staat een 'concessie' aan een ondernemende projectontwikkelaar, mits hij een specifiek bouwreglement aanhield: lage bebouwing, ruime tuinen, alleen villa's in cottage-stijl. Die regels werden nooit losgelaten — en daardoor wandel je vandaag door wat gerust het mooist bewaarde belle-epoque-decor van de Belgische kust mag heten.
De gemeente De Haan telt 12.000 inwoners en bestaat uit drie deelgemeenten: De Haan-Centrum, Wenduine en Klemskerke. De Haan-Centrum is het hart van de villabuurt; daar focust dit artikel zich op.
De Concessie en haar villas
De Concessie — soms ook 'het Konings-Domein' genoemd — beslaat ruwweg het gebied tussen het tramstation en de zeedijk. Hier staan honderden villa's in cottage- of belle-epoque-stijl, gebouwd tussen 1890 en 1930. Beroemd zijn de Villa Eole, Villa Marsuinia, Villa Princière en Villa Les Souris, maar ook minder bekende panden zijn de moeite waard. Een wandeling van een uur door de Driftweg, de Maria-Hendrikalaan en de Koninklijke Baan toont meer dan tachtig goed bewaarde panden.
De villas waren oorspronkelijk zomerverblijven van rijke Brusselse en Antwerpse families. Veel staan nog in dezelfde families; sommige zijn omgevormd tot kleine hotels of B&B's. Wie van architectuur houdt, kan op de toeristische dienst tegenover het tramstation een gratis wandelfolder met de mooiste panden krijgen.
In De Concessie woonde Albert Einstein in 1933 enkele maanden, op de vlucht voor Nazi-Duitsland. Een gedenkplaat op zijn toenmalige adres aan de Driftweg herinnert eraan.
Het tramstation
Het tramstation van De Haan is een attractie op zich. Geopend in 1903, ontworpen door Joseph Hertogs in cottage-stijl, met een houten luifel boven het perron. Het is een van de mooiste tramhalten van Europa en wordt soms genoemd in opsommingen van Europese spoorwegparels.
Vanaf hier vertrekt de Kusttram naar Knokke (oostwaarts) en De Panne (westwaarts). Voor reizigers zonder auto is dit een ideale plek om verschillende kustplaatsen op één dag te bezoeken — een dagticket van 8 euro geeft onbeperkt vervoer.
Naast het station zit een goede brasserie (Brasserie Concessie) met terras op het pleintje voor het station. Aanrader voor lunch op een zonnige dag — koffie en gebak of een eenvoudige lunch onder de bomen.
Strand en dijk
De zeedijk van De Haan is korter dan in Oostende of Knokke — ongeveer twee kilometer — maar opvallend groen. Veel terrassen staan onder bomen, en de dijk zelf heeft minder commerciële zaken dan elders aan de kust. Het strand is breed, schoon en rustig.
Voor wandelaars: vanaf de dijk loop je in 30 minuten naar het Vossenbergduin, een natuurgebied met duinen en een tweede strand dat Bredene heet. Het is een van de mooiere strandwandelingen aan de Belgische kust — vooral mooi bij eb, wanneer er een breed wad bloot komt.
Voor watersporten: surfen, kitesurfen en stand-up paddle vanaf het strand. De surfschool Surf Atelier (op het strand bij de Driftweg) verhuurt materiaal en geeft introductielessen. Reken op 35 euro voor een uur SUP, 60 euro voor twee uur surfles.
Eten, slapen, combineren
Voor lunch en diner: Brasserie Concessie (zoals genoemd, op het pleintje), Restaurant De Voorbode aan de Koninklijke Baan voor klassiek Vlaams, of Hostellerie Le Royal Astor voor formelere keuken in een belle-epoque-pand. Reken op 35 tot 60 euro per persoon.
Hotels: Hotel Belle Vue (vier sterren, in een gerestaureerde villa aan de dijk, vanaf 180 euro), Carlton Hotel (drie sterren, betaalbaar en centraal, vanaf 130 euro), of een van de talrijke B&B's in de villas zelf — vaak persoonlijker en met ontbijt op een privé-terras.
De Haan combineert prima met Brugge (30 minuten met de trein) en met Oostende (15 minuten met de tram). Een lang weekend met twee nachten De Haan en een dagtrip Brugge is een veel gekozen formule.
De Haan heeft geen pretparken of grote attracties — wat juist zijn aantrekkingskracht is. Voor wie van rust, architectuur en wandelen aan zee houdt, is dit de mooiste van de tien Belgische badplaatsen.